TẠP GHI

Trang chnhThơ  |  Văn  | Sch VH  |  ọc thơ  Nhạc chọn lọc  |  Trang Phật gio

 

horizontal rule

 

 

 

Đọc  NỬA ĐỜI THAO THỨC

 

của nh thơ Lưu Trọng Tưởng

 

(thay LỜI GIỚI THIỆU)

 

 

 

Thấm thot, đ 30 năm tri qua. C những điều kh qun, đ được ku gọi hy qun; những thống khổ, mất mt v th hận, đ được ku gọi xa bỏ. Nhưng những sai lầm v tội c vẫn chưa được nhn nhận. Rồi th, ci mới chồng ln ci cũ, hoặc ci mới, như l biểu trưng của một thời đại hưởng thụ, đ được cố tnh cổ v để chn lấp một giai đoạn lịch sử đen tối nhất của dn tộc.

Mọi thứ rồi sẽ tri qua: chiến tranh v ha bnh, thắng v bại, kiu hnh v th hận, hạnh phc v khổ đau. Tất cả chỉ l những tiết điệu thăng trầm tất hữu của cuộc đời, của con người, v của một dn tộc. Ai cũng c thể hiểu được điều ny. M đối với quần chng, họ chỉ cảm nhận nghĩa đ  qua kinh nghiệm khổ đau, nước mắt chứ khng c khuynh hướng ghi lại bằng văn tự. Cn những người cầm bt trong nước hay ngoi nước, v l do ny hoặc l do khc, đặc biệt l trong một hon cảnh khắc nghiệt o cơm v nỗi sợ hi t đy, đ khng viết về bối cảnh thời đại mnh một cch trung thực. Trong khi đ, những kẻ cầm nắm vận mệnh quốc gia th lun c được lợi thế để viết lịch sử gọi l "chnh thống" (dĩ nhin l viết theo quan điểm v tư kiến của họ). Những thủ đoạn man tr sẽ được diễn như l tr tuệ; sự tn độc d man sẽ được ca tụng như l đức tnh cứng rắn, v tư cần thiết; sự hận th, tham lam v đố kỵ sẽ được vinh danh như l biểu hiện cao vời của tnh 'đấu tranh giai cấp'. May thay, vẫn c những người cầm bt v tư, khng để ngi bt của mnh bị hạn chế bởi quyền lực, hoặc để được an thn. C những người cố tnh viết lại sự thật như l phản ứng chống lại sự ngụy tr của lịch sử được viết bởi người thắng thế. Nhưng cũng c những người khng tự gắn cho mnh trch nhiệm cao cả no: họ chỉ sng tc, ghi lại tm tnh v hon cảnh của mnh đối với gia đnh, x hội, đất nước v con người. Cả một thời đại u m tối tăm, cả một lịch sử trầm thống khổ lụy dằng dặc, c khi chỉ được phc vẽ qua một vi nt cọ hoặc đi cu thơ. Như thế, c thể lạc quan tin rằng, mọi chế độ chnh trị rồi sẽ tn lụn theo thời gian; khi chng sụp đổ, lịch sử ngụy tr cũng chy thnh tro bụi. Chỉ c sự thực lịch sử l cn ở lại lu di với đời qua những tc phẩm hoặc bt tch của những nghệ sĩ chn chnh.

Một trong những người cầm bt ấy, c thể kể đến nh thơ Lưu Trọng Tưởng qua thi phẩm "Nửa Đời Thao Thức."

Thi tập ny được chia lm 9 phần: 1) Bi Mở Đầu, 2) Qu Cũ Người Xưa, 3) Mẹ Hiền, Vợ Yu v Cc Con Thương Mến,  4) Huế, Một Cht Để Thương v Rất Nhiều Để Nhớ, 5) Ta v Người, Một Cht Cảm Thng, 6) Trăng, L Bạch v Ti, 7) Dưới Phố Một Mnh Ta, 8) Viết Cho Ta, Dng Tnh Vẫn Tri, v 9) Bi Cuối.

Vo đầu tập, người đọc sẽ cảm nhận thơ ng bng bạc nỗi chua xt của thn phận đọa đy, lưu xứ. Thn phận ấy, ng khng viết cho ring ng, m viết chung cho nhiều người khc.

C khi l những người vượt biển vi thy trong lng đại dương:

C từng đon xương người ,

Vẫn cn nn nao dồn dập ,

Theo nước ngầm

Chao động mi khng thi .

Phải chăng đy l hải trnh ,

Tử lộ của thuyền nhn ?

Nơi nỗi hận chưa tan thnh bọt biển !

Phải chăng đy l con đường tuyệt mệnh ,

Của những người lỡ hẹn với Tự do?

(Giọt Lệ Ngn Năm Sau)

 

Rồi từ đ,

Nơi mi Em

Cả một vũng thương đau

Hnh dng đ

Sắc hương kia

Cn nguyn hnh sầu no

Dấu tim son chằng chịt vết hận th

Buổi dậy th vỡ tan trn đầu sng bạo!

(Đi Mi Hong Hn)

 

C khi l tm tnh của những người t lao động khổ sai, đi rch nhục nhằn, bệnh tật hoặc chết mất xc trong rừng thẳm:

 

Hăm chn tuổi: hai năm đi đnh giặc

Bảy năm t cải tạo, ph ni trồng khoai

Thn xc con, kh huyết vẫn trn đầy

Nợ cơm o đến nay chưa trả được...

Hnh ảnh cha gục đầu,

Mỗi chiều theo con về trại

Oai phong nhạt nha,

Theo cơn lạnh đm mưa

Bn ro kẽm gai, con m thầm co đất

Mười ngn tay rướm mu, buốt t cuồng.

(Miếng Khoai Cốt Nhục)

 

C khi l chng bộ đội v người tnh lạc lng chề giữa lề phố:

Trong chiếc mng vải th

Ta cng em lm tnh trn lề đại lộ

Mnh nhn nhau,

Mắt vng vọt đn buồn gc phố

Mnh hn nhau,

Mi nứt nẻ đất cằn kh

Trong chiếc mng vải th

Đi ta chỉ cn l hai mảnh da kh

Vừa tn khc khải hon kinh tế mới.

(Xơ Xc)

Mỗi phận người, từ những vị tr khc nhau của mnh, dn trải tất cả nỗi băn khoăn, cay đắng v niềm thao thức khn ngui đối với con người v vận nước, chiến cuộc v sự hy sinh, l tưởng v những hoi vọng, ảo vọng...

C anh đ cng ti bn ny trận mạc

C anh ở bn kia chiến tuyến đối đầu

Mu chng mnh đ rơi trn cng mảnh đất

Thịt đ kh trong hố cạn bn nhau.

Chng ta,

Đ để lại một phần thn xc

Nay đ thnh bụi ct

Trn lng đất ấm của qu hương.

Hoa quả đầy vườn

Ruộng đồng thơm ngt...

(Cựu Chiến Binh Việt Nam)

Giữa tập, ng trải lng đến những người thn yu gần gũi nhất: mẹ, vợ con v những người bạn thiết. Tnh cảm gia đnh v bằng hữu gắn b với qu hương, ha quyện với những g thơ mộng v thing ling nhất của qu cha đất tổ.

Cn g cho em?

Chỉ một tri tim nồng

V đi mi hạn kh lời tnh tự.

 

Cn g cho con?

Hai bn tay chai đ

Với tấm thn sức lực đ hao mn.

 

Cn g cho mẹ?

Những đm di nhớ thương quay quắt

Chờ một ngy đon tụ chẳng hạn kỳ.

 

Cn g cho cha?

Một nn nhang tn

V đi lời nguyện ước...

(Cn G?)

 

 

C những dng tc my tri

C những đi mi gi thổi

C chiếc răng khểnh duyn trời

Đồng tiền in trn m lm

C chiếc o di mỏng, xinh

Mềm mu trời khu cc...

(Huề, Dng Xưa)

V những phần cuối tập l thế giới của ring ng, d khng tch khỏi con người v x hội. Nơi đy, người đọc c thể nghe được tiếng lng su thẳm v thần tr mẫn tiệp nhất của ng.

Nửa đời trời bắt vong du

Hồn trơ sng ni, mong chờ cạn kh

Chiều su nh mắt mơ hồ

Tiếng cười chợt xẻ hai bờ chim bao...

(Trời Su)

 

Một mnh trong vườn nhỏ,

Ngy nồng như người yu

Chiều buồn hơn tnh phụ

Đm lạnh cng c liu.

 

Gối đầu ln cỏ ấm

Cơn mộng vừa tch xa

Sao trn trời cng đếm

Tuổi tc cng chất cao...

(Khắc Khoải)

 

Ngn ngữ thơ dạt do, mnh liệt hơn; thơ lung linh huyền ảo v sung mn hơn, vươn ln khỏi những hệ lụy của thực tế cuộc đời, chạm đến bờ m kỳ ảo mng lung của nghệ thuật, v của tnh yu.

Nửa đm sực tỉnh trn giường lạnh .

Tiếng quạ tm nhau rợn gc vườn .

Ngỡ l trăng lạc bn trời vắng .

Ngọn đn khuya lẻ khc trong sương .

(Nửa Đm Thức Giấc)

 

Nghĩa địa nhỏ m u mầu trăng dại

Dng my che trăng thim thiếp u hoi

L mu l xương hay tnh yu ủy mị

Trăng đi rồi hồn để lại cho ai?

(Vầng Trăng Hấp Hối)

 

Đy l những dng thơ cực kỳ diễm lệ v cực kỳ lng mạn.

Trăng khuya như gi ln giường muộn

Sợ động người yu vỡ giấc tnh .

La lồ trăng ướt trn con mộng .

Lỡ giấc chim bao, ngại trở mnh .

(Trăng Muộn)

 

C ph từng giọt nhỏ

Nghe tc buồn đơn ci

Sương Thu nha hơi thở

Tnh lạnh trn mắt mi.

 

Khi c ph lng đng

Dng em tan cuối trời

Sợi nắng mềm ảm đạm

Tnh em vng trong ta...

(Ly C Ph Đầu Phố)

 

Tnh yu v nghệ thuật, cng lc chắp cnh để nng cao tnh dục ln vm trời bt ngt mnh mang. Từ nơi chốn cao vời ấy, tnh dục khng cn l điều cấm kỵ, khng cn l điều dung tục, m chnh l biểu hiện của tnh yu, của nghệ thuật.

 

Ta gặp Em

Tội lỗi vừa nhen

nh sng trn lan rửa sạch.

 

Đy l tnh yu trinh bạch

Tinh ty buổi khai thin

Rơi vo bờ nhục thể

 

Đy l tnh yu chnh vnh

Trn đỉnh sng thnh thần

Rồi tnh yu

Rồi tội lỗi...

Ta l người cứu rỗi

Cho con tim trần truồng

Trước tin nhan sầu động.

(Giờ Thứ Hai Mươi Su)

 

 

Tnh yu v nghệ thuật ấy, vượt khỏi giới hạn tuổi tc, văn ha, quốc gia...

 

Nt mi son thiếu nữ

Trong mắt ta vẫn nồng

Vng lưng ong thiếu phụ

Lng tay bừng lửa nng.

Con tim, no c tuổi!

Dậy th mới bảy mươi.

(Dậy Th)

 

Nhn c đi qua phố

Quần jean b lửng lơ

Đong đưa con bướm nhỏ

Cali nắng mượt m.

 

Đi giy xanh gt nhẹ

Nhn nhảy. Mắt long lanh

Lng ta d bng xế

Ngắm c cũng động tnh.

(Gi Xanh)

 

Vng tay em mười su

Tim ta ngoi su mươi

Tc son cn vương dấu

nh mắt vờn khe mi.

Đ xưa cn hơi ấm

Bước chn qua một ngy.

 

Bờ xa tm vực thẳm

Tnh xa tm chn my.

(Vng Tay Thượng Hải)

 

i khi vượt cả thời gian lẫn khng gian, với sức tưởng tượng phong ph một cch cuồng ngng, lng mạn:

Những ngy xưa Ta c l Phạm-Li

Cng Ty-Thi lướt sng dạt buồm xanh?

C lẽ no Ta đ l Khắc-Chung ph ải

Cứu Huyền-Trn cng cha khỏi Chim Thnh?

Cũng c thể Ta đ l kẻ cuồng ngng Phạm-Thi

Yu Quỳnh-Như trn sng rượu ngang tng

(Tiền Kiếp)

 

Nhưng cuối cng, trong mọi hon cảnh, với ng qu hương vẫn l Việt Nam.

Xin cho nước Việt-Nam ti cn đ

ể kiếp sau về trở lại lm dn.

Ti sẽ gọi lại qu ti

Bằng m thanh sắc, huyền, hỏi, ng.

Bắc Trung Nam yu dấu. Việt Nam ơi !

(Xin lại lm Người Việt)

 

Tnh yu trong thơ ng, nui dưỡng v thăng hoa con người qua vạn nẻo nhọc nhằn của qu hương, trm lấp ba phần tư thế kỷ chiến tranh, chết chc, t đy... Bao nhiu thống khổ, oan khin cũng được rửa sạch. V chỉ tnh yu ấy, mới cất được tiếng ni trung thực của con người trong vạn đại. Tất cả những dối gian, ngụy tr; tất cả những hận th, kiu hnh, sẽ rạp mnh dưới sức nặng dị thường của tnh yu.

 

Bởi thế, thi nhn v tc phẩm của họ, khng cần phải ln n vạch tội ai, khng cần phải truy tầm những nguyn do v đầu mối của thống khổ. Tiếng thơ chỉ cất ln để vinh danh tnh yu, vinh danh sự khổ lụy như l những hạt ngọc trai trn qu của thời đại, v của đất nước. Sự thực nhờ đ m tồn tại. Lịch sử nhờ đ m sống mi.

 

Với cảm nhận v niềm tin đơn giản như thế, xin trn trọng giới thiệu đến bạn đọc thi phẩm ny.

 

California, 19 thng 11 năm 2005.

Vĩnh Hảo

 

 

Mời đọc thm thơ Lưu Trọng Tưởng

 

 

horizontal rule

 

  Back Up Next